Мектепке дейінгі кезең – баланың сөйлеу тілінің қарқынды дамитын шағы. Осы кезеңде баланың сөздік қоры молайып, дыбыстарды дұрыс айтуы, байланыстырып сөйлеуі және қарым-қатынас жасау дағдылары қалыптасады. Сөйлеу тілін дамытуда тиімді әдістердің бірі – логоритмика. Логоритмика – сөз, музыка және қимыл-қозғалыстың үйлесуі арқылы жүзеге асатын педагогикалық әдіс. Ол баланың тілін дамытуға ғана емес, жалпы психикалық және физикалық дамуына оң әсер етеді.

Логоритмика дегеніміз не?

Логоритмика – сөйлеу тіліндегі кемшіліктердің алдын алу және түзету мақсатында қолданылатын арнайы жаттығулар жүйесі. Оның негізінде музыка ырғағы, қозғалыс және сөйлеу әрекеттері өзара байланыста жүзеге асырылады.

Логоритмикалық жаттығулар барысында балалар ән айтып, тақпақ жаттайды, ырғаққа сай қимылдар орындайды. Мұндай әрекеттер сөйлеу мүшелерінің дұрыс жұмыс істеуіне ықпал етеді және сөйлеу дағдыларын қалыптастырады.

Баланың сөйлеу тілін дамытудағы маңызы

Логоритмика ең алдымен баланың дұрыс тыныс алуын қалыптастырады. Дұрыс тыныс алу сөйлеудің анық, мәнерлі және түсінікті болуына көмектеседі. Сонымен қатар логоритмикалық жаттығулар артикуляциялық аппараттың жұмысын жетілдіріп, дыбыстарды дұрыс айтуға үйретеді.

Музыкалық ырғақпен орындалатын жаттығулар баланың есту қабілетін, зейінін және есте сақтау қабілетін дамытады. Балалар өлең жолдарын қайталау арқылы жаңа сөздерді меңгереді, сөйлем құрауға машықтанады және сөздік қорын байытады.

Логоритмика балалардың сөйлеу қарқынын реттеуге де көмектеседі. Әсіресе тұтықпа, дыбыстарды бұрмалап айту немесе сөйлеу дамуы кешеуілдеген балалар үшін оның пайдасы зор.

Логоритмикалық ойындар мен жаттығулар

Балабақшада логоритмика әртүрлі ойындар мен жаттығулар арқылы ұйымдастырылады:

• Музыка ырғағымен жүру және жүгіру;
• Өлең айту кезінде қол және дене қимылдарын орындау;
• Саусақ ойындары;
• Тіл дамытуға арналған жаңылтпаштар мен тақпақтар;
• Тыныс алу жаттығулары
• Музыкалық-дидактикалық ойындар.

Мысалы, балалар «Жаңбыр жауды тырс-тырс» деген өлең жолдарын айтып, соған сәйкес қимылдар жасайды. Бұл олардың сөйлеуін, қимыл үйлесімділігін және ырғақты сезінуін дамытады.

Логоритмиканың бала дамуына әсері

Логоритмика сөйлеу тілінен бөлек, баланың жалпы дамуына да ықпал етеді. Ол:

• Сөйлеу мәдениетін қалыптастырады;
• Ұсақ және жалпы моториканы дамытады;
• Зейін мен есте сақтауды жақсартады;
• Шығармашылық қабілетін арттырады;
• Музыканы қабылдауын жетілдіреді;
• Өзіне деген сенімділікті қалыптастырады;
• Қарым-қатынас жасау дағдыларын дамытады.

Музыкамен және қозғалыспен өткізілетін сабақтар балалардың қызығушылығын арттырып, оқу әрекетін жеңіл қабылдауына мүмкіндік береді.

Қорытынды

Логоритмика – баланың сөйлеу тілін дамытудағы тиімді педагогикалық технологиялардың бірі. Музыка, сөз және қимылдың үйлесімді байланысы арқылы балалардың сөйлеу белсенділігі артып, дыбыстарды дұрыс айтуы қалыптасады, сөздік қоры байиды. Сондықтан мектепке дейінгі ұйымдарда логоритмиканы жүйелі түрде қолдану баланың жан-жақты дамуына және мектепке сапалы дайындалуына үлкен мүмкіндік береді